مقدمه و اهمیت موضوع

پوسیدگی دندانی همچنان به عنوان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های عفونی مزمن شناخته می‌شود که ناشی از فعالیت باکتری‌هایی نظیر استرپتوکوک موتانس و فرآیند دمینرالیزاسیون (تخریب مینا) است. یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از این عارضه، استفاده موضعی از فلوراید، به‌ویژه به فرم وارنیش است. فلوراید با مهار دمینرالیزاسیون، نقش حیاتی در کنترل پوسیدگی ایفا می‌کند.

در کشور ما از سال ۱۳۹۳، برنامه ملی وارنیش فلورایدتراپی با استفاده از محصولات داخلی نظیر «آریادنت» و «مروابن» اجرایی شده است. با این حال، فقدان داده‌های دقیق آزمایشگاهی در خصوص الگوی آزادسازی (Release Pattern) این دو محصول، نیازمند بررسی علمی بود.

روش اجرای پژوهش

این طرح برروی دندان های کشیده شده انسان و بصورت invitro انجام گرفت. نمونه‌ها پس از ضدعفونی و توزین دقیق، به صورت تصادفی تحت درمان با وارنیش‌های آریادنت و مروابن قرار گرفتند. میزان آزادسازی یون فلوراید در بازه‌های زمانی ۱، ۲، ۴ و ۲۴ ساعت پس از اعمال، با استفاده از روش پتانسیومتری (الکترود یون‌گزین) و در محیط با pH کنترل شده (با استفاده از محلول TISAB) اندازه‌گیری شد. جهت استانداردسازی، نتایج بر اساس وزن وارنیش اعمال شده نرمال‌سازی گردیدند.

یافته‌های کلیدی: تفاوت در الگوی رهایش

نتایج این پژوهش نشان داد که اگرچه هر دو وارنیش قابلیت آزادسازی یون فلوراید را دارند، اما پروفایل رهایش آن‌ها کاملاً متفاوت است:

• وارنیش مروابن (آزادسازی انفجاری):
• این محصول در تمام بازه‌های زمانی مورد بررسی، میزان «آزادسازی تجمعی» (Cumulative Release) بیشتری نسبت به آریادنت داشت.
• مروابن در ساعات اولیه (ساعت اول و دوم)، آزادسازی بسیار سریع‌تر و بیشتری را نسبت به آریادنت نشان داد.
• وارنیش آریادنت (آزادسازی تدریجی):
• شیب افزایش آزادسازی تجمعی در آریادنت نسبت به زمان بیشتر بود، که نشان‌دهنده پایداری در رهایش است.
• در بازه زمانی ثانویه (از ساعت ۴ تا ۲۴)، آریادنت به شکل معناداری آزادسازی غیرتجمعی فلوراید بیشتری نسبت به مروابن داشت.

نتیجه‌گیری و کاربرد بالینی

تفاوت‌های مشاهده شده احتمالاً ناشی از تفاوت در فرمولاسیون و نوع رزین پایه به کار رفته در این دو محصول است. بر اساس یافته‌های این طرح تحقیقاتی، می‌توان این‌گونه استنباط کرد:

1. مروابن: به دلیل آزادسازی سریع و زیاد در ساعات اولیه، می‌تواند در مهار فوری حملات اسیدی و آغاز سریع فرآیند رمینرالیزاسیون مؤثرتر باشد.
2. آریادنت: الگوی آزادسازی تدریجی‌تری را ارائه می‌دهد که منجر به حضور پایدارتر یون فلوراید طی ۲۴ ساعت اول می‌گردد.

این یافته‌ها می‌تواند راهنمای ارزشمندی برای دندانپزشکان در انتخاب آگاهانه برند وارنیش بر اساس نیاز بیمار و همچنین کمکی به تولیدکنندگان جهت بهینه‌سازی فرمولاسیون محصولات داخلی باشد.